Πενήντα χρόνια μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου Παναγούλη, ενός από τους πιο εμβληματικούς αγωνιστές κατά της στρατιωτικής δικτατορίας της περιόδου 1967–1974, η μνήμη του παραμένει ζωντανή και επίκαιρη. Με αφορμή αυτή τη σημαντική επέτειο, το Σάββατο 2 Μαΐου 2026, από τις 18:00, η Δίβρη (Λαμπεία) Ηλείας –τόπος με βαθιές ρίζες καταγωγής της οικογένειάς του– γίνεται σημείο αναφοράς για τη Δημοκρατία και την ιστορική μνήμη.
Η εκδήλωση οργανώνεται από το «Φόρουμ Διαλόγου και Πολιτισμού» σε συνεργασία με πολίτες της περιοχής, υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας. Στόχος της δεν είναι μόνο η τιμή προς το πρόσωπο του Παναγούλη, αλλά και η ανάδειξη των διαχρονικών αξιών για τις οποίες αγωνίστηκε: ελευθερία, αξιοπρέπεια και αντίσταση απέναντι σε κάθε μορφή αυταρχισμού.
Το πρόγραμμα της εκδήλωσης είναι πλούσιο και πολυδιάστατο. Κεντρική θέση κατέχει η ιστορική αναδρομή στη ζωή και τη δράση του Παναγούλη, η οποία θα παρουσιαστεί από τον καθηγητή νεότερης και σύγχρονης ελληνικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Νίκο Αναστασόπουλο. Μέσα από τεκμηριωμένη αφήγηση, θα φωτιστούν κρίσιμες στιγμές της αντιδικτατορικής δράσης του, καθώς και η πολιτική και ηθική του παρακαταθήκη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προσωπικές μαρτυρίες ανθρώπων που τον γνώρισαν και συμπορεύτηκαν μαζί του. Ο αδελφός του και συναγωνιστής του, Στάθης Παναγούλης, θα μεταφέρει βιωματικές εμπειρίες και προσωπικές στιγμές, ενώ ο συναγωνιστής του Στάθης Γιώτας θα αναφερθεί στα γεγονότα και τις δοκιμασίες που έζησαν μαζί. Ο δημοσιογράφος και βιογράφος Κώστας Μαρδάς θα συμβάλει με τη δική του οπτική, βασισμένη στη συγγραφή του έργου «Αλέξανδρος Παναγούλης – Πρόβες Θανάτου».
Σημαντική ενότητα της εκδήλωσης αποτελεί η συζήτηση με θέμα «Οι προκλήσεις και οι κίνδυνοι για τη δημοκρατία, μισό αιώνα μετά τη μεταπολίτευση». Στη συζήτηση συμμετέχουν πολιτικές και ακαδημαϊκές προσωπικότητες, όπως ο Κωστής Χατζηδάκης (διαδικτυακά), ο Γιάννης Μανιάτης, ο Γιώργος Σταθάκης και ο Θεόδωρος Παπαθεοδώρου. Μέσα από αυτή τη θεματική, επιχειρείται η σύνδεση του ιστορικού παρελθόντος με τις σύγχρονες προκλήσεις, αναδεικνύοντας τη σημασία της διαρκούς επαγρύπνησης για τη δημοκρατία.
Παράλληλα, θα παρουσιαστεί ο νέος συλλογικός τόμος «Αλέξανδρος Παναγούλης – Απείθεια στο θάνατο», σε επιμέλεια των Νίκου Σηφουνάκη και Θανάση Πετρίδη, προσφέροντας μια σύγχρονη προσέγγιση στο έργο και τη σκέψη του.
Η εκδήλωση θα κορυφωθεί με την αποκάλυψη τιμητικής και αναμνηστικής στήλης στην κεντρική πλατεία της Δίβρης, ως διαρκές σύμβολο μνήμης και τιμής. Θα ακολουθήσουν χαιρετισμοί από εκπροσώπους της πολιτικής ζωής και της αυτοδιοίκησης.
Το πολιτιστικό μέρος περιλαμβάνει μουσική συναυλία του Βασίλη Λέκκα, με τραγούδια βασισμένα σε στίχους του Παναγούλη ή εμπνευσμένα από τη ζωή του, καθώς και απαγγελίες ποιημάτων του, αναδεικνύοντας την καλλιτεχνική του διάσταση. Παράλληλα, θα λειτουργεί έκθεση φωτογραφιών και ντοκουμέντων από τη ζωή και τη δράση του.
Στο πλαίσιο της επετείου, δημιουργήθηκε και η ιστοσελίδα alekospanagoulis.gr, η οποία συγκεντρώνει πλούσιο αρχειακό υλικό –κείμενα, φωτογραφίες και βίντεο– και φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα ζωντανό ψηφιακό αρχείο για τις επόμενες γενιές.
Η Δίβρη, με την ιστορική της φόρτιση και τη συμβολική της σημασία, γίνεται για μια ημέρα το επίκεντρο της μνήμης και της ευθύνης. Γιατί ο αγώνας του Παναγούλη δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν –είναι μια διαρκής υπενθύμιση ότι η Δημοκρατία απαιτεί θάρρος, συνείδηση και δράση.
